Մկանային համակարգը պատասխանատու է մարդու մարմնի շարժումների  համար։ Կմախքի ոսկորներին կցված են մոտ 700 անուն մկաններ, որոնք կազմում են մարդու մարմնի զանգվածի մոտ կեսը, նորածնի դեպքում՝ 20-22%, իսկ տարեց և ծեր մարդկանց դեպքում մկանային հյուսվածքի զանգվածը որոշ չափով պակասում է (մինչև 25-30%): ։ Այս մկաններից յուրաքանչյուրը առանձին օրգան է, որը բաղկացած է մկանային հյուսվածքից, արյունատար անոթներից, ջլերից և նյարդերից։ Մկանային հյուսվածքը գտնվում  է նաև սրտում, մարսողական օրգաններում և արյան անոթներում ։

Մկանային համակարգի անատոմիա

Մկանների տեսակները

Գոյություն ունեն մկանային հյուսվածքի երեք տեսակ՝ վիսցերալ, սրտային և կմախքային:

Վիսցերալ մկաններ/Հարթ մկանային հյուսվածք (Smooth muscle tissue)

Վիսցերալ մկանները նկարագրելու համար հաճախ օգտագործվում է «Հարթ մկաններ» տերմինը,:

• Կառուցվածք:
  • Կազմված է առանց զոլերի, միջին երկարության բջիջներից։
  • Բջիջներն ունեն փայտանման կառուցվածք՝ կոնաձև ծայրերով։
  • Բջիջների կորիզը() կենտրոնում է։
• Գործառույթ:
  • Ապահովում է ներքին օրգանների, անոթների, աղիների, միզապարկի, արգանդի և այլ օրգանների պատերի անիմալ և ռիթմիկ կծկումները։
  • Կանխում է շարժումների վերահսկումը (անուղղակի շարժումներ)։
• Կառավարում:
  • Գործում է ինքնավար նյարդային համակարգի հսկողությամբ։
  • Հաճախ ենթարկվում է հորմոնալ ազդակների։

Այս հարթ տեսքը կտրուկ հակադրվում է սրտի և կմախքային  մկանների զոլավոր տեսքին։

Սրտամկանային հյուսվածք (Cardiac muscle tissue)

• Կառուցվածք:
  • Կազմված է կարճ, ճյուղավորված բջիջներից (կարդիոմիոցիտներ)։
  • Ունի զոլավոր կառուցվածք, ինչպես կմախքային մկանները։
  • Բջիջները միացած են միջանկյալ սկավառակներով, որոնք ապահովում են էլեկտրական ազդակների արագ հաղորդումը։
• Գործառույթ:
  • Ապահովում է սրտի ավտոմատ ռիթմիկ կծկումները՝ արյունը շրջանառության մեջ պահելու համար։
• Կառավարում:
  • Գործում է ինքնավար (աուտոնոմ) նյարդային համակարգի հսկողությամբ։
  • Ունի սեփական ավտոմատիզացված ազդակառուցման համակարգ (սինուսային հանգույց)։

Սրտամկանային հյուսվածքի բջիջները զոլավոր են, այսինքն՝ լուսային մանրադիտակի տակ դիտելիս թվում է, թե դրանք ունեն բաց և մուգ շերտեր։ Բջիջների ներսում սպիտակուցային մանրաթելերի դասավորությունն առաջացնում է այս բաց և մուգ շերտերը։

Սրտի մկանային բջիջները ճյուղավորված X- կամ Y-ձև բջիջներ են, որոնք սերտորեն կապված են միմյանց հետ հատուկ հանգույցներով, որոնք կոչվում են միջանկյալ սկավառակներ: Ճյուղավորված կառուցվածքը և միջանկյալ սկավառակները թույլ են տալիս մկանային բջիջներին դիմակայել արյան բարձր ճնշմանը, ինչպես նաև մասնակցում են էլեկտրական ազդակների փոխանցմանը։

Կմախքային մկանային հյուսվածք (Skeletal muscle tissue)

Կմախքի մկանները ստացել են իրենց անունը այն բանի համար, որ այդ մկանները միշտ միանում են կմախքին առնվազն մեկ տեղում:

• Կառուցվածք:
  • Կազմված է երկար, գլանաձև, բազմակորիզ բջիջներից։
  • Միկրոսկոպիկորեն ունի զոլավոր կառուցվածք՝ մկանի շարակցական թելերի (միոֆիբրիլների) հատուկ դասավորվածության պատճառով։
  • Կորիզներ տեղակայված են բջջի եզրերին։
• Գործառույթ:
  • Պատասխանատու է կամավոր շարժումների համար։
  • Ապահովում է մարմնի դիրքը, շարժումը և ջերմաստեղծումը (թերմոգենեզ)։
• Կառավարում:
  • Գործում է կենտրոնական նյարդային համակարգի հսկողությամբ։

Հիմնական տարբերությունները

Նյութի էլեկտրոնային տարբերակի իրավունքը պատկանում է Medics.am  կայքին